Sandomierz

Brama Opatowska

 

Brama Opatowska jest jedyną zachowaną z czterech bram miejskich. Po najeździe Litwinów 1349 roku i zniszczeniu fundowanych przez księcia Leszka Czarnego fortyfikacji drewniano-ziemnych, wzniesiono w połowie XIV wieku z fundacji króla Kazimierza Wielkiego system murów obronnych (o wysokości ok. 8-9m i grubości ok. 2 m.), z czterema bramami wjazdowymi (Krakowską, Lubelską, Zawichojską i Opatowską), dwiema furtami dla ruchu pieszego, oraz 21 basztami obronnymi umieszczonym w obwodzie murów.

 

Nazwy bram bram pochodziły od nazw miejscowości, do których prowadziły trakty wybiegające przez te bramy. Już w XVII wieku uległa zniszczeniu Brama Lubelska, na skutek osuwania się lessowej skarpy. W 1850 rozebrano mocno pochyloną Bramę Zawichojską, zaś 1874 podobny los spotkał Bramę Krakowską - uszkodzoną podczas wysadzenia zamku przez Szwedów 1656 roku

 

Wieza bramna wzniesiona została po poplowie XIV wieku, w stylu gotyckim, na planie zbliżonym do kwadratu. Zbudowano ją z cegły i ozdobiono w połowie wysokości i w zwieńczeniu fryzem z układanej na kant cegły. Renesansowa attyka składająca się z arkadowej ściany i grzebienia ze sterczynami w formie tzw. "jaskółczych ogonów" rozdzielonych ażurową ceglaną kratą została dobudowana w XVI wieku z fundacji sławnego sandomierskiego lekarza Stanisława Bartolona.

 

Otwór bramny zabezpieczony był przed bezpośrednim atakiem przedbramiem, którego otwór był zamykany mostem zwodzonym. Przedbramie było połączonę z bramą tzw. "szyją bramną", zmuszającą napastnika do ataku niewielkimi siłami ściśniętymi w wąskim tunelu, gdzie był łatwym celem dla łuczników i kuszników. Z góry na atakujących miotano kamienie i belki, lano goracą smołę i olej.

 

Ostrołukowy, gotycki otwór bramny był zamykany po zewnętrznej stronie tzw. "broną", czyli kratą z drewna debowego, okutą żelazem, osadzoną i spuszczaną na linie w "prowadnicy", wystających fragmentach muru po lewej i prawej stronie otworu bramnego. Po wewnętrznej stronie otwór bramny był zamykany masywnym i wieżejami mocno okutymi żelazem i zaryglowanym belkami.

 

Brama Opatowska została zbudowana z wyrabianej ręcznie cegły tzw "palcówki", w której odciśnięte były podłużne wyżłobienia wykonane palcami rzemieślnika usuwającego nadmiar gliny. Wyżłobienia tez sprawiały, że cegła lepiej wiązała się z zaprawą wapienną i tworzyła bardziej trwały mur.

Pierwotnie wewnątrz wieży nie było drewnianych stropów, a poszczególne kondygnacje połączone były systemem drabin i pomostów usytuowanych przy otworach strzelniczych.

 

Wieża bramna dostępna była jedynie z murów obronnych przylegających do bramy. Na zdjęciu widoczne są zamurowane obecnie dawne wejścia z ganków usytuowanych w zwieńczeniu murów obronnych.

Latem można spotkać tak niezwykle umundurowaną straż miejską.

 

To członkowie Chorągwi Rycerstwa Ziemii Sandomierskiej.

 

 

Jeśli masz pytania napisz na e-mail lub zadzwoń: tel. (0-41) 378 10 71; tel kom.(0) 501 672 290

Copyright © 2003 by Agencja Turystyczna Tramp, Busko Zdrój. Wszelkie prawa zastrzeżone.